Nederlandse bodem zakt meer dan verwacht

Dat de bodem van Nederland zakt vermoedden we al, maar het is nu voor het eerst ook gemeten voor het hele land. Vooral in het westen daalt de bodem veel meer dan verwacht. Dat blijkt uit gegevens van de nieuwe Bodemdalingskaart Nederland, die deze week wordt gepresenteerd door het Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-Informatica (NCG), dinsdag 20 november tijdens Geobuzz in Den Bosch en donderdag 22 november tijdens het Veenomeen in Zaandam.

Interactieve kaart

Een team van onderzoekers onder leiding van prof. Ramon Hanssen (NCG / TU Delft), heeft drie verschillende soorten meetdata verwerkt in het onderliggende model: satelliet-radars, GPS, en zwaartekrachtmetingen. Deze gegevens zijn verwerkt tot een interactieve kaart in een publiek toegankelijke website: bodemdalingskaart.nl . Omdat de kaart naast de verschillende grondsoorten in Nederland ook de locatie van olie- of gasvelden laat zien, is goed te zien wat de oorzaak is van de waargenomen bodemdaling. De kaart wordt actueel gehouden met de nieuwe satellietmetingen die dagelijks beschikbaar komen. Hierdoor kan bijvoorbeeld worden bijgehouden of de bodemdaling afneemt bij verminderde gaswinning in Groningen.

Ondiepe bodemdaling

Met de kaart hebben de onderzoekers voor het eerst onderscheid kunnen maken tussen de diepe oorzaken van bodemdaling, zoals gaswinning, en de effecten in de bovenste paar meter. Dat laatste kon tot nu toe niet direct gemeten worden. Het blijkt dat die ‘ondiepe’ bodemdaling op verschillende plekken in Nederland zelfs groter is dan die door de bekende, diepe oorzaken. Vooral in de veen- en kleigebieden in het westen van het land is deze bodemdaling nu duidelijk meetbaar, en merkbaar de afgelopen zomer, met tientallen huizen die scheuren en verzakkingen vertoonden door de droogte. Klimaatverandering lijkt een grote rol te spelen bij deze versnelde bodemdaling. Door de relatief warme zomers drogen veenbodems meer uit, waardoor een snellere bodemdaling optreed. Dit is een onomkeerbaar proces: het veen oxideert, waardoor er bovendien ook meer CO2 vrijkomt in de atmosfeer.

Het beeld dat ontstaat uit de kaart geeft volgens Hanssen de ernst van het probleem van bodemdaling in Nederland goed aan: ‘Als de bodemdaling doorzet in het huidige tempo, betekent dat misschien wel het einde van het karakteristieke Nederlandse landschap met weides, koeien en molens, of een enorme schade aan de historische binnensteden’. Een schade die volgens het Planbureau voor de Leefomgeving kan oplopen tot 22 miljard euro in 2050.
De mogelijkheid om dit nu goed te kunnen meten is echter goed nieuws. Waterschappen kunnen deze metingen gebruiken om effectiever om te gaan met hun peilbeheer, door bijvoorbeeld beter te anticiperen op periodes van droogte.

Over de Bodemdalingskaart

Het project bodemdalingskaart.nl is een initiatief van het Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-Informatica (NCG), dezelfde organisatie die de NAP metingen van Nederland initieerde, het eerste continue GPS netwerk van Nederland heeft ontworpen, en die aan de wieg stond van het actuele hoogtemodel van Nederland (AHN). Verschillende universiteiten, kennisinstituten en bedrijven waaronder SkyGeo hebben bijgedragen aan het resultaat. SkyGeo is expert in radar analytics en monitoring van infrastructuur en bodem.

Doorbraak door samenwerking SkyGeo en TU Delft

Het verbeteren van de satelliet radar analyses waardoor ondiepe bodemdaling tot op de millimeter nauwkeurig zichtbaar werd, is vooral mogelijk gemaakt door de verwerking en integratie van de satelliet data in het schaalbare SkyGeo platform. De miljarden metingen zijn mede gegenereerd uit de Sentinel-1 SAR beelden van ruimtevaartorganisatie ESA. Bovenop deze beelden heeft SkyGeo talloze innovatieve algoritmes gebouwd. Als eerste investeerde SkyGeo zwaar in het data centrum en de technologische doorbraken die nu voorpaginanieuws zijn. Vanaf vandaag is de bodemdalingsdata beschikbaar voor alle gebruikers in Nederland.

Hoge resolutie radarbeelden

De radarbeelden die gebruikt zijn voor bodemdalingskaart.nl hebben een lage resolutie, bovendien zijn de data alleen per grid-cel beschikbaar om ze geschikt te maken voor globale inzichten. Naast de gratis lage resolutie data biedt SkyGeo ook hoge resolutie data aan waarmee verzakkingen veel gedetailleerder in kaart worden gebracht – op schaal van individuele bruggen, wegen en gebouwen.

Wil je de stabiliteit van jouw assets nauwkeurig monitoren? Neem contact met ons op voor de mogelijkheden.